Қатаң сөгістен алқа құрамынан шығаруға дейін: РАА Тәртіптік комиссиясы төрт тәртіптік материалды қарады. РАА Тәртіптік комиссиясының 2026 жылғы 14 тамыздағы отырысының қорытындысы

Тәртіптік шағым адвокатқа ғана емес, бүкіл адвокатураға деген сенімге де әсер етеді. Алайда комиссияның міндеті әрбір шағымды бірден негізді деп қабылдау емес. Ол нақты мән-жайды анықтап, дәлелденген бұзушылықты жорамалдан ажыратуға, қолданылатын шараның бұзушылық сипатына сай келуін бағалауға және өз құзыретінің шегінен шықпауға тиіс.

2026 жылғы 14 тамызда РАА Тәртіптік комиссиясы төрт материалды қарады. Нәтижелері әртүрлі болды: бір жағдайда қатаң сөгіс жарияланып, екінші жағдайда адвокат алқа құрамынан шығарылды; тағы бір іс бойынша іс жүргізу тоқтатылып, соңғысында бұрын тағайындалған жаза күшінде қалдырылды.

Бірінші материал Шығыс Қазақстан облыстық адвокаттар алқасының адвокаты С.П.-ға қатысты болды. Арызданушының айтуынша, адвокат оның ұлын қылмыстық іс бойынша тиісінше қорғамаған, күзетпен ұстау туралы шешімдерге шағымданбаған және атқарылған жұмыс туралы есеп бермеген.

Тексеру барысында шағымдағы уәждердің бір бөлігі расталмады. Адвокат тергеу сотының қаулыларына шағым түсірген, алайда шағымдары қанағаттандырылмаған. Сонымен қатар 2026 жылғы 3 және 17 наурызда орындалған жұмыстың көлемі туралы ақпарат пен жазбаша есеп беруді сұраған екі адвокаттық сауалға ешқандай жауап берілмеген. Заң көмегін көрсету туралы шарт та заң талаптарына толық сәйкес келмеген, бірақ осы эпизод бойынша тәртіптік жаза қолдану мерзімі өтіп кеткен. Әріптестің сауалдарын елемеуді РАА Тәртіптік комиссиясы адалдық, іскерлік әдеп және әріптестерге құрметпен қарау талаптарын бұзу деп таныды. Адвокатқа сөгіс жарияланды.

Екінші материал Түркістан облыстық адвокаттар алқасының адвокаты А.С.-ның заңсыз рәсімделген банк кредитіне қатысты дауды жүргізу кезінде жасаған әрекеттеріне байланысты болды. Арызданушының айтуынша, адвокат онымен келіспестен банкке бұған дейін жолданған адвокаттық сауалды қараусыз қалдыруды сұраған.

Тексеру барысында адвокат пен сенім білдіруші арасында жазбаша шарт жасалмағаны анықталды. Адвокаттың ақша алуы мүмкін екені туралы уәждерді комиссия қараған жоқ, өйткені мұндай мән-жайларды анықтау уәкілетті мемлекеттік органдардың құзыретіне жатады. Қайта қарау қорытындысы бойынша РАА Тәртіптік комиссиясы бұған дейін қолданылған жеңіл жазаны өзгертіп, адвокатты алқа құрамынан шығару туралы жаңа шешім қабылдады.

Үшінші материал бойынша Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты А.Б.-ға қатысты шағым қаралды. Оған №72 мекеменің күту залында болған жанжал мен сол әңгіме түсірілген бейнежазба негіз болды. Алматы қалалық адвокаттар алқасының Тәртіптік комиссиясы адвокаттың әрекетінен тәртіптік теріс қылық белгілерін анықтап, оған сөгіс жариялаған. Бұл шешімге екі тарап та шағымданды: адвокат оның күшін жоюды сұраса, арызданушы неғұрлым қатаң жаза қолдануды талап етті.

РАА Тәртіптік комиссиясы даулы сөздерде қылмыстық немесе әкімшілік құқық бұзушылық белгілері болуы мүмкін екенін атап өтті. Мұндай сөздерге құқықтық баға беру үшін тиісті процестік әрекеттер, қажет болса сот-филологиялық сараптама жүргізілуге тиіс. Арнайы білімі болмаған Алматы қалалық адвокаттар алқасының Тәртіптік комиссиясы бұл сөздерге өз бетінше баға беріп, өз құзыретінің шегінен шыққан. Жасалған құқық бұзушылықтың елеусіздігіне байланысты тәртіптік іс жүргізу тоқтатылды.

Төртінші материал Астана қаласының адвокаттар алқасының адвокаты Н.Г.-ға қатысты болды. Тексеру барысында арызданушымен жазбаша шарт жасалмағаны анықталды. Бұдан бөлек, адвокат ұшақпен жол жүру шығынын өтеу үшін 60 000 теңгені шарт жасаспай және тиісті қаржылық құжат берместен алған. Ал оның 3 500 000 теңге көлемінде сыйақы алғаны туралы мәліметтер расталмады.

Жаза түрін белгілеу кезінде аумақтық комиссия анықталған бұзушылықтың ауырлығын, адвокатқа сыйақы төленбегенін және көрсетілген көмектің нәтижесін ескерді: сот күзетпен ұстаудың орнына үйқамақ түріндегі бұлтартпау шарасын таңдады. РАА Тәртіптік комиссиясы шешімді өзгертуге негіз таппады. Шағым қанағаттандырусыз қалдырылып, адвокатқа жарияланған сөгіс күшінде қалдырылды.

Қаралған материалдар мынаны айқын көрсетеді: жазбаша шарт, қаржылық құжаттар, сенім білдірушіге есеп беру және адвокаттар арасындағы кәсіби қарым-қатынас жай ғана формалдылық емес. Олар тапсырманың көлемін, қаражат қозғалысын, атқарылған жұмысты және жауапкершілік шегін нақтылауға мүмкіндік береді. Бұл талаптарды елемеу нақты бір клиенттің ғана емес, жалпы адвокатураға деген сенімге де нұқсан келтіреді.